1. Sosial fon və giriş

Yenixeberorg.com: Bu təmsil cəmiyyətdə varlı və kasıb təbəqələrin fərqli talelərini və insan xarakterinin zamanla necə dəyişə bildiyini göstərir. İnsanlar bəzən zahirən eyni görünsə də, daxildə tam fərqli mahiyyət daşıyırlar. Təkəbbür və insanlıq arasındakı sərhəd də məhz burada üzə çıxır.

2. Arif obrazı

Arif iki ali diplom sahibi olan, lakin iş tapmaqda çətinlik çəkən bir gəncdir. Sistem tərəfindən dəyərləndirilməyən bu insan holdinqdə müvəqqəti olaraq gözətçi kimi qalmağa məcbur olur.
Bununla belə, Arif sadəcə zəhmətkeş deyil, həm də müşahidəçi və düşünən bir xarakterdir.

3. Vüqar obrazı

Holdinqin sahibi olan Vüqar sakit, ölçülü və ədalət hissi güclü bir insandır. O, insanlara kor-koranə deyil, diqqətlə yanaşır və hər kəsi müşahidə edərək qiymətləndirir.
Arifin potensialını görərək ona etibar edir və onu inkişaf üçün sistemə daxil edir.

4. Zəfər obrazı

Zəfər keçmişdə çətinliklər görmüş, lakin sonradan yüksələrək təkəbbür qazanan bir insandır. O, öz keçmişini unudan və getdikcə daha çox öz gücünə arxalanan bir xarakterə çevrilir.
Bu obraz gələcək hadisələr üçün gərginlik yaradan əsas xəttdir.

5. Sistem daxilində tarazlıq

Vüqar Arifi dil öyrənməyə göndərir və onun iqtisadi sahədəki bacarığını nəzərə alaraq holdinqdə inkişafına şərait yaradır.
Beləliklə, sistem daxilində müəyyən sabitlik və inam formalaşır. Arif öz yerini tapmağa başlayır.

6. I hissənin sonu (keçid nöqtəsi)

Sistem zahirən sabit görünür:
Arif inkişaf mərhələsindədir
Vüqar nəzarəti əlində saxlayır
Zəfər isə hələ kölgədə qalır

Lakin bu sakitlik oxucuda bir sual yaradır:
“Bu tarazlıq nə vaxt pozulacaq?”

I hissənin mahiyyəti:

Bu hissə hadisələri partlatmır, sadəcə gələcək konflikt üçün zəmin yaradır və obrazları yerinə oturdur.

Təranə Şəms

Sükutdan doğan İŞIQ
( 2- ci hissə)

Zəfər holdinqin daxilində baş mühasibin otağına tərəf addımlayarkən, qarşı koridorda Ariflə üz-üzə gəldi. Arif artıq əvvəlki kimi deyildi — səliqəli geyimi, ciddi duruşu və sakit baxışları ilə tamamilə fərqli bir mövqedə idi.
Zəfər bir anlıq dayandı. Gözləri Arifin üzündə ilişdi. Tanışlıq hissi vardı, amma bu ad yaddaşın kənarında qalan kölgə kimi onu narahat edirdi.
Arif isə heç nə demədi. Sadəcə baxdı. Sabit, ağır və ölçülü bir baxışla… elə bir baxışla ki, içində nə qorxu vardı, nə də tələskənlik.
Zəfərin içində ani bir narahatlıq yarandı. O baxış… hardasa tanış idi.
Birdən yaddaşında keçmişdən bir səhnə açıldı. Alçaldığı an. Və qarşısında dayanan həmin gözlər…
Zəfər düşündü: “Bu baxışı harada görmüşəm?”
Arif sakitcə keçmək istədi, amma Zəfər yerində donub qaldı.
İçində fikir tamamlandı: “Hə… bu odur.”
Amma bunu ucadan demədi.
Arif isə daha diqqətli olmalı olduğunu hiss edirdi. Zəfərlə baş mühasibin tez-tez görüşməsi ona şübhəli görünürdü.
Vüqar iş görüşməsinə getmişdi və holdinqin idarəsi Arifə tapşırılmışdı.
Arif işləri gördükdən sonra otağına qayıtdı və Zəfəri gördü.
Otağa daxil olub kresloda oturdu.
Zəfər soruşdu: — Siz mənim fikirlərimi Vüqar müəllimə çatdırdınız?
Arif sakit cavab verdi: — Bəli. Amma o bu gün mühüm iş görüşməsinə getdi.
Zəfər fikrə getdi.
Arif diqqətlə vəziyyəti analiz edirdi. O hiss edirdi ki, baş mühasiblə Zəfərin görüşləri təsadüfi deyil.
Axşam işçilər getdikdən sonra Arif holdinqdə qaldı. Baş mühasibin otağına yaxınlaşdı.
Qapıya toxunduqda onun açıq olduğunu gördü.
Arif düşündü: “Bu təsadüf ola bilməz.”
İçəri daxil oldu. Sənədləri yoxladı, amma ciddi boşluq tapmadı.
Sonra gözü kassaya sataşdı.
Düşündü: “Nə varsa, nə olacaqsa… bu kassadan başlayacaq.”

2- ci hissə davam edir

1. Arifin daxili analizi

Arif Zəfərin baş mühasiblə əlaqəsini daha da şübhəli hesab edir.
Zəfərin planının sadəcə müqavilə yox, daha dərin bir məqsəd ola biləcəyini düşünür.
Onun fikrincə, ilk mərhələ Arifi gözdən salmaqdır.
2. Vüqarın yoxluğu və fürsət mərhələsi
Vüqar iş görüşməsinə gedir.
Holdinq Arifin nəzarətinə keçir.
Zəfər bu vəziyyəti plan üçün uyğun hesab edir.
3. Baş mühasib xətti (gizli əlaqə)
Zəfərin baş mühasiblə tez-tez görüşməsi Arifin diqqətindən yayınmır.
Arif bunun sadə iş əlaqəsi olmadığını düşünür.
Şübhə daha da güclənir.
4. Gecə qərarı
İşçilər holdinqi tərk edir.
Arif holdinqdə qalır.
Baş mühasibin otağına daxil olur.
5. Otaq səhnəsi
Qapı açıqdır.
Arif bunu təsadüf saymır.
Sənədləri yoxlayır, ciddi boşluq tapmır.
6. Kassaya yönələn fikir
Arifin diqqəti kassaya yönəlir.
O, kassaya toxunmur.
Sadəcə nəticə çıxarır:
“Əgər bir şey varsa, başlanğıc buradır.”
Yekun davam nöqtəsi
Arif hələ müdaxilə etmir.
Sadəcə müşahidə edir.
Gərginlik kassanın ətrafında toplanır.

Gecə səhnəsi – Kassanın açılması və ifşa anı

Gecənin qaranlıq üzü artıq tam çökmüşdü. Holdinqdə dərin bir sakitlik vardı. Saat təxminən üç radələri idi.
Arif koridorda xırda səslər eşitdi. İki kölgə baş mühasibin otağına tərəf yaxınlaşırdı. O, nəfəsini içində saxlayaraq daha diqqətli oldu.
Təsadüfdən gözətçi də həmin gecə binanı tərk etmişdi. Holdinq tamamilə Arifin nəzarətində idi.
Kölgələr otağın qapısına çatdı. Qapı ehtiyatla açıldı və içəri daxil oldular.
Arif səssiz addımlarla yaxınlaşdı. Divara yaxın dayanıb dinləməyə başladı.
Səslər aydınlaşdı.
Zəfərin səsi idi.
Arif dərhal tanıdı. İçindəki şübhə təsdiqləndi: “Deməli, yanılmamışam…”
İçəridə baş mühasib də var idi.
Zəfər soyuq bir tonla danışırdı: — Vüqarın güvəndiyi bu adamı buradan uzaqlaşdırmasaq, planı tam həyata keçirə bilməyəcəyik.
Arifin gözləri sərtləşdi, amma yerindən tərpənmədi.
O, öz-özünə pıçıldadı: — Sən özünü çox uzaq sandın…
Elə bu an Arif qərar verdi.
Arif kassaya yaxınlaşdığı anda dayanıb qaldı. Sanki otağın içindəki hava dəyişdi. Səs yox idi, amma beynində səs açıldı…
Və o səs onu illərlə geri apardı.
O vaxt Arif uşaq idi. Sadə, sakit bir ailənin içində böyüyürdü. Atası və anası onun üçün sabitlik idi — evin divarları kimi.
Bir gün hər şey bir anın içində dəyişdi.
Maşın qəzası…
Yolun ortasında qırılan həyat.
Arif o gündən sonra artıq “uşaq” kimi qalmadı.
Əvvəl nənəsinin yanına verildi. Nənə onun üçün isti nəfəs idi, amma o istilik uzun sürmədi. Nənə xəstələndi…
və Arif yenə tək qaldı.
4-cü sinif…
İlk dəfə internat qapısı.
Soyuq dəhlizlər, yad səslər, tanımadığı üzlər.
Orada o öyrəndi:
susmaq necə olur
diqqət necə yığılır
insan necə öz içinə çəkilir
İllər keçdi.
Arif böyüdü, amma içində bir şey dəyişmədi:
“Mən bir gün hər şeyi görəcəyəm… və heç kəsin haqqı tapdanmayacaq.”
Və indi…
O həmin uşağın böyümüş halı kimi kassanın qarşısında dayanmışdı.
Amma bu dəfə artıq tək deyildi — yaddaşı onunla idi.
Səssizcə qapını açdı və içəri daxil oldu.
Kassa açıq idi.
Sənəd masanın üzərində idi.
Zəfər və baş mühasib bir anlıq dondu.
Arif sakit, amma kəsici bir səslə dedi: — Bitdi.
Həmin anda qapının o biri tərəfindən addım səsləri gəldi.
Vüqar idi.
O, gecə ilə holdinqə qayıtmışdı. İçəri daxil olub gördüyü mənzərənin qarşısında dayanıb qaldı.
Kassa açıq idi.
Sənəd masanın üstündə idi.
İki plan ifşa olunmuşdu.
Vüqarın səsi ağır və sərt çıxdı: — Axx… nankor…
Vüqar bir anlıq susdu. Bu cür səhnələri o, ilk dəfə görmürdü — amma hər dəfə içində eyni köhnə yorğunluq oyanırdı. SONRA: daha da qəzəblə-
— Axx… nankor…Sən əvvəldən də çörəyi dizinin üstündə olan adamsan.
Bir anlıq susdu və əlavə etdi: — Sən öz cəzanı özün verdin.
Arif isə bir addım geri çəkildi. Üzündə nə qələbə vardı, nə də sevinc — sadəcə sakit bir yorğunluq.
Çünki o artıq bilirdi: bəzən düyün açılmır… sadəcə ifşa olunur.

İfşadan sonra – qərar və nəticələr

Vüqar baş verənləri gördükdən sonra bir anlıq susdu. Gördüyü mənzərə hər şeyi açıq şəkildə ortaya qoymuşdu: kassanın açılması, sənədin götürülməsi və planın iç üzünün üzə çıxması.
O, Arifə baxdı. Bu dəfə baxışında şübhə yox idi.
— Sən… həm də hüquqşünassanmış?
Arif sakitcə başını tərpətdi: — Bəli.
Vüqar bir addım geri çəkildi. Sonra ağır səslə dedi:
— Bəs indi nə edək?
Arif bir an düşündü. Sakit, emosiyasız bir tonla cavab verdi:
— Qərarı siz verəcəksiniz.
Bir neçə saniyəlik sükut oldu.
Bu dəfə Vüqarın içində nə yumşaqlıq, nə də humanist tərəf üstün gəldi. Sadəcə real vəziyyət vardı.
O dedi:
— Bütün müqavilələr dərhal dayandırılacaq. Bu əlaqə tam kəsilir.
Hadisə bununla bitmədi.
Çünki artıq məsələ yalnız holdinq daxilində deyildi.
Bir neçə gün sonra məsələ müxtəlif kanallara sızdı.
Media bu hadisəni işıqlandırdı.
“Holdinqdə daxili xəyanət ifşası” başlıqları yayıldı.
Cəmiyyətin reaksiyası isə gözlənilməz oldu.
İnsanlar bu hadisəni sadəcə qalmaqal kimi yox, ədalətin bərpası kimi gördü.
Arifin adı isə fərqli bir tonla çəkilirdi:
diqqətli
sakit
hüquqi düşüncəli
və prinsipial
Arif isə heç bir açıqlama vermədi.
Sadəcə dedi:
— Mən yalnız gördüyüm boşluğu doldurdum.
Və beləliklə, hadisə bağlandı.
Amma bu artıq təkcə bir holdinqin işi deyildi — bu, daxili xəyanətin ifşası və sistemin özünü qoruması kimi yadda qaldı.

Epiloq – Sükutdan sonrakı izlər

Hadisə bitmişdi.

Sənədlər geri qaytarılmış, müqavilələr dayandırılmış, holdinq daxilindəki gizli əlaqələr tam ifşa olunmuşdu.
Amma hər şey bitmiş kimi görünsə də, əslində bəzi şeylər yeni başlayırdı.
Zəfər isə artıq əvvəlki Zəfər deyildi.
O, hər şeyin üzə çıxdığı gündən sonra uzun müddət susdu.
Sanki sükut onun içində danışan yeganə dilə çevrilmişdi.
Gözləri eyni yerə baxırdı, amma gördüyü dünya dəyişmişdi.
Bir gün tək qalanda öz-özünə pıçıldadı:
— Mən nə etdim?..
Bu sualın cavabı yox idi.
Çünki cavab artıq hadisələrdə yazılmışdı.
Onun beyninə keçmiş səhnələr gəlirdi:
tələ planı
özünə güvən
başqasını alçaltmaq istəyi
və hər addımda “qalib gəlirəm” hissi
Amma indi hər şey tərsinə çevrilmişdi.
O an Zəfər başa düşdü ki:
Bəzən insanı yıxan düşmən olmur.
İnsanı yıxan — öz içində böyütdüyü niyyətdir.

Müəllif qeydi

Bəzən sistemlər yox, insanlar içəridən sınır.
Bəzən planlar yox, niyyətlər ifşa olunur.
Və bəzən bir insanın düşüşü, başqa birinin yüksəlişi deyil — sadəcə ədalətin gecikmiş nəfəsidir.
Arif isə heç vaxt özünü qalib elan etmədi.
Çünki onun üçün bu, qələbə deyildi.
Bu, sadəcə düz yolun öz yerinə qayıtması idi.
P.S.
Bu yazı hadisə yox, hadisələrin doğurduğu düşüncələrin bədii təxəyyül formasıdır.

Təranə Şəms